Ngành bán dẫn Việt Nam: Bước chuyển mới đầy hứng khởi

Hoàn thiện “mảnh ghép”, khẳng định khả năng tự chủ công nghệ

Trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, công đoạn chế tạo chip bán dẫn là bước quan trọng của ngành công nghiệp bởi sự phức tạp về công nghệ và mức độ đầu tư lớn. Thời gian qua, Việt Nam đã tham gia vào 5 trên 6 công đoạn gồm định nghĩa sản phẩm, thiết kế hệ thống, thiết kế chi tiết, đóng gói – đo kiểm và tích hợp – thử nghiệm. Tuy nhiên, khâu chế tạo là bước then chốt nhất để biến những bản vẽ trên giấy thành những con chip thực thụ vẫn còn khuyết.

Theo đó, việc khởi công nhà máy tại Hòa Lạc trên diện tích 27 ha là bước đi hoàn thiện và khép kín toàn bộ quy trình sản xuất này ngay tại trong nước. Thực tế, nhà máy chế tạo chip bán dẫn không chỉ có ý nghĩa về kinh tế, mà còn mang trọng phát triển không gian mạng quốc gia.

Trung tướng Lê Minh Thái, Giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự, nhận định: “Công nghệ chip không ở đâu người ta chuyển giao cho mình. Mình phải tự nghiên cứu, tự sản xuất. Vì vậy, khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên là bước rất quan trọng và là cơ sở để chúng ta đủ khả năng làm chủ sản xuất chip chuyên dụng theo hướng chủ động, hiện đại, lưỡng dụng”.

Bên cạnh đó, việc tự chủ nguồn cung chip còn giúp Việt Nam đứng vững trước những biến động khó lường của chuỗi cung ứng toàn cầu. TS. Nguyễn Đông Giang, chuyên gia Nghiên cứu Phát triển Công nghệ Bán dẫn HSIC Lab, UIUC, nhắc lại bài học đắt giá: “Khi thị trường cung ứng chip toàn cầu bị giảm, nhiều công ty công nghệ mất gần 2 năm để mua được sản phẩm. Vì vậy, sự ra đời của nhà máy sẽ giúp Việt Nam tự chủ hơn về nguồn cung ứng”.

Động lực cho kỷ nguyên số và điểm hội tụ của “trí tuệ Việt”

Để chế tạo chip bán dẫn, yêu cầu về độ chính xác và kỷ luật là rất cao. Từ một tấm wafer silic có độ tinh khiết gần như tuyệt đối, chip được hình thành thông qua 1000 bước công nghệ liên tiếp, kéo dài trong 3 tháng. Chỉ một sai lệch nhỏ ở bất kỳ công đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ dây chuyền, đòi hỏi năng lực tổ chức, quản trị và làm chủ công nghệ ở trình độ rất cao.

Dự án của Viettel được kỳ vọng trở thành “thỏi nam châm” thu hút trí tuệ Việt từ khắp nơi trên thế giới trở về. 

TS. Lê Văn Minh, Chuyên gia Tích hợp Công nghệ, Viettel Semi, Viettel Group, nguyên PGS tại New Industry Creation Hatchery Center, Tohoku University, Japan, người có hơn 20 năm kinh nghiệm trong ngành bán dẫn tại Nhật Bản, chia sẻ: “Đây chính là động lực và điểm hội tụ để thu hút các chuyên gia, kỹ sư Việt Nam đa ngành trên toàn cầu trở về, có một môi trường đủ lớn để cống hiến và cùng nhau giải quyết những bài toán lớn mang tầm quốc gia”.

Cuối cùng, sự kết hợp giữa “Nhà nước – Doanh nghiệp” sẽ tạo thêm nhiều động lực phát triển cho lĩnh vực chip bán dẫn của Việt Nam. Đơn cử như Viettel kết hợp với ĐH Bách Khoa trong trong đào tạo nhân tài tinh hoa, đưa sinh viên vào thực tập tại môi trường sản xuất thực tế. Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư thiết kế chip đến năm 2030. Cùng với đó, doanh nghiệp công nghệ như FPT sẵn sàng cung ứng nhân lực, thực hiện đóng gói, kiểm thử và đưa các sản phẩm của Viettel ra thị trường toàn cầu.

Nhà máy tại Hòa Lạc không chỉ dừng lại ở quy mô hiện tại mà được quy hoạch để mở rộng, tiếp cận các công nghệ bán dẫn tiên tiến hơn trong giai đoạn 2028 – 2030. Đây hứa hẹn là hạ tầng quốc gia phục vụ cho hàng loạt ngành công nghiệp như hàng không vũ trụ, Internet vạn vật (IoT) và sản xuất ô tô. Việc khởi công nhà máy chip đầu tiên không chỉ là một dấu mốc công nghệ, mà là biểu tượng cho tinh thần tự lực cường của dân tộc.