Hướng Tới Tương Lai: Hệ Thống Tự Động Hóa Bảo Vệ Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Vượt Trội

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 100/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 65/2023/NĐ-CP ngày 23/8/2023 quy định chi tiết thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp, bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng và quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ.

Nghị định này đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định đã được điều chỉnh tại Nghị định số 15/2026/NĐ-CP ngày 14/1/2026 và Nghị định số 33/2026/NĐ-CP ngày 21/1/2026 của Chính phủ.

Bổ sung quy định về quản lý, khai thác quyền sở hữu trí tuệ

Nghị định số 100/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 9a (sau Điều 9) quy định về quản lý, khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Theo đó, chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ có trách nhiệm lập và lưu giữ Danh mục các quyền sở hữu trí tuệ chưa đủ điều kiện ghi nhận là tài sản trong sổ kế toán theo quy định của pháp luật kế toán. Danh mục này phục vụ cho nhiều mục đích quản trị nội bộ như:

– Quản lý, theo dõi tình trạng pháp lý của các quyền sở hữu trí tuệ

– Làm căn cứ định giá, xác định giá trị trong các giao dịch dân sự, thương mại.

– Minh chứng nguồn lực, uy tín và tiềm năng của doanh nghiệp với đối tác, nhà đầu tư.

– Xây dựng chiến lược khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Và các mục đích hợp pháp khác theo quy định.

Danh mục này có thể được lập dưới dạng bản giấy hoặc bản điện tử, bao gồm các thông tin cơ bản như:

– Đối tượng quyền sở hữu trí tuệ.

– Tình trạng pháp lý (căn cứ xác lập quyền).

– Thời hạn bảo hộ.

– Các mốc thời gian thực hiện nghĩa vụ phí, lệ phí (nếu có).

– Thông tin về tác giả, đồng tác giả.

– Nguồn gốc hình thành (tự tạo, kế thừa, được tặng cho…).

Tự động hóa phát hiện, xử lý vi phạm trên không gian mạng

Một điểm đáng chú ý là Nghị định bổ sung Điều 9đ (sau Điều 9d) về tự động hóa quy trình, nghiệp vụ bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Theo quy định, các cơ quan có thẩm quyền sẽ đầu tư, xây dựng và triển khai hệ thống tự động hóa trong kiểm soát, phát hiện và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhằm đạt các mục tiêu:

– Tự động phát hiện, giám sát và theo dõi hành vi vi phạm trên không gian mạng thông qua công nghệ số, phân tích dữ liệu lớn và phân tích hành vi.

– Xử lý vi phạm theo thẩm quyền, bao gồm yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm, tạm ngừng hoặc hạn chế hoạt động của tài khoản vi phạm.

– Phối hợp xử lý các vụ việc có yếu tố nước ngoài thông qua cơ chế hợp tác và kết nối quốc tế

Bên cạnh đó, hệ thống cũng phải bảo đảm:

– Phân quyền truy cập rõ ràng.

– Lưu nhật ký thao tác.

– Kiểm tra định kỳ chất lượng hệ thống.

Những yêu cầu này nhằm tránh sai lệch dữ liệu hoặc nguy cơ bị can thiệp.

Bổ sung cơ chế thẩm định nhanh sáng chế, nhãn hiệu

Ngoài ra, Nghị định cũng bổ sung Điều 14a (sau Điều 14b) quy định về thẩm định nhanh đơn đăng ký sáng chế và nhãn hiệu.

Cụ thể, đơn đăng ký sáng chế được thẩm định nhanh theo thời hạn quy định tại khoản 2a Điều 119 Luật Sở hữu trí tuệ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện:

– Thuộc danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược hoặc phục vụ các tình huống khẩn cấp về an ninh, quốc phòng, thiên tai, dịch bệnh.

– Đã được khai thác thương mại.

– Có yêu cầu công bố sớm ngay tại thời điểm nộp đơn.

– Có không quá 10 điểm yêu cầu bảo hộ, trong đó không quá 2 điểm độc lập.

– Không phải là đơn tách hoặc đơn chuyển đổi.

Nghị định 100/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ hoàn thiện khung pháp lý, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong bối cảnh các hành vi vi phạm ngày càng gia tăng trên môi trường số./.