Hợp tác công nghệ thông tin Việt-Nhật: Khám phá chân trời mới đầy cảm hứng

Ngày 4/2 tại Hà Nội, dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), Ủy ban Hợp tác công nghệ thông tin Việt Nam-Nhật Bản (VJC), Tổ chức Xúc tiến Ngoại thương Nhật Bản (JETRO), Hiệp hội Công nghiệp Dịch vụ công nghệ thông tin Nhật Bản (JISA) chính thức khai mạc Ngày hội Công nghệ thông tin Nhật Bản – Japan ICT Day 2026.

Đây là lần thứ 19 sự kiện được tổ chức, cũng là một dấu mốc đặc biệt, đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn hợp tác mới chuyển dịch từ kỷ nguyên “thuê ngoài nhân sự” để bước sang giai đoạn “Đối tác đồng sáng tạo”, tập trung giải quyết bài toán “Vách đá số” bằng năng lực AI, Bán dẫn và những công nghệ số chiến lược.

Japan ICT Day 2026 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi cả hai nền kinh tế đang đứng trước những áp lực tăng trưởng và tái cấu trúc mạnh mẽ. Theo báo cáo từ Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ), năm 2025, doanh thu ngành công nghiệp công nghệ số Việt Nam đã thiết lập kỷ lục 198 tỷ USD, đóng góp quan trọng vào GDP quốc gia.

Với sự ra đời của Luật Công nghiệp Công nghệ số, Việt Nam đã hoàn thiện hành lang pháp lý để đón nhận làn sóng công nghệ lõi. Đây đang được xem là động lực quan trọng để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng GPP 2 con số, liên tục trong những năm tới.

Ở chiều ngược lại, Nhật Bản đang đối mặt với thách thức kép. Theo (JISA), năng lực cạnh tranh kỹ thuật số của nước này đang sụt giảm liên tục từ vị trí số 1 năm từ thập niên 90 đến vị trí số 38 hiện tại, đồng thời đối mặt với sự thiếu hụt trầm trọng 800.000 kỹ sư vào năm 2030.

Tuy nhiên, niềm tin vào thị trường Việt Nam vẫn vững chắc. Khảo sát năm 2024 của JETRO chỉ ra rằng 56,1% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng kinh doanh trong 1-2 năm tới – tỷ lệ cao nhất trong khối ASEAN.

Sự cộng hưởng giữa “Thị trường và Công nghệ nguồn Nhật Bản” với “Năng lực công nghệ, nguồn nhân lực trẻ và tốc độ Việt Nam” có thể được xem là “chìa khóa vàng” cho bài toán tăng trưởng bền vững của cả hai quốc gia dựa trên công nghệ số.

Phát biểu tại sự kiện, ông Trần Anh Tú – Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin nhận định, sau gần 2 thập kỷ được tổ chức, đến nay Japan ICT Day đã trở thành điểm hẹn quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp công nghệ Việt Nam-Nhật Bản. Các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đã có sự hiện diện ngày càng sâu và chất lượng hơn; cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam cũng đã có sự trưởng thành rõ nét khi tham gia thị trường Nhật Bản.

“Hợp tác công nghệ Việt Nam-Nhật Bản đang và sẽ chuyển dịch từ mô hình thuê làm sang cùng làm, từ nhận chuyển giao sang cùng tham gia làm chủ công nghệ, nhất là trong các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, dữ liệu lớn, nền tảng số, sản xuất thông minh và sản xuất xanh,” ông Trần Anh Tú nhận xét.

Đại diện VINASA, ông Lê Quang Lương – Chủ tịch Ủy ban Hợp tác Công nghệ thông tin Việt Nam-Nhật Bản cũng chia sẻ về bước phát triển mạnh mẽ trong hợp tác công nghệ thông tin của 2 nước thời gian qua: Năm 2007, doanh thu phần mềm xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản còn khiêm tốn và câu chuyện chủ yếu xoay quanh việc “làm quen”, “gia công giá rẻ.”

Đến nay, Việt Nam đã vươn lên trở thành đối tác số 2 của Nhật Bản về phần mềm, với hàng trăm ngàn kỹ sư Việt Nam đang ngày đêm vận hành các hệ thống “mạch máu” của nền kinh tế Nhật Bản.

Các doanh nghiệp Việt Nam trong những năm gần đây không chỉ nhận đơn đặt hàng từ Tokyo, mà đang trực tiếp tư vấn giải pháp Chuyển đổi số (DX) cho các tập đoàn lớn của Nhật Bản.

Ngược lại, hàng trăm doanh nghiệp công nghệ Nhật Bản đã chọn Việt Nam không chỉ để đặt văn phòng, mà để tìm kiếm đối tác, xây dựng các Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) chiến lược.

Sự chuyển dịch này không chỉ là minh chứng rõ nhất cho sự trưởng thành của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam và sự tin cậy ngày càng cao từ phía các bạn Nhật Bản, mà còn đang đánh dấu cho giai đoạn hợp tác mời từ Đối tác uỷ thác sang mới: Đối tác Đồng sáng tạo. Giai đoạn hợp tác này đã được triển khai mạnh mẽ.

Một sáng kiến trong năm 2026 là việc hình thành các Liên danh thầu giữa Doanh nghiệp Nhật (sở hữu Thương hiệu và Công nghệ nguồn) và Doanh nghiệp Việt (sở hữu Năng lực triển khai và Tốc độ). Liên minh này hướng tới việc cùng nhau chinh phục các dự án quy mô lớn tại thị trường thứ ba như ASEAN, Hoa Kỳ và Châu Âu.

Tại sự kiện, ông Haruhiko Ozasa – Trưởng Đại diện JETRO Hà Nội cho biết: “Để thúc đẩy đổi mới sáng tạo mở quốc tế giữa các công ty Nhật Bản và các công ty khởi nghiệp nước ngoài, JETRO đã ra mắt nền tảng kinh doanh “J-Bridge”, thúc đẩy việc thiết lập các quan hệ đối tác như vậy, bao gồm cả liên minh kinh doanh và công nghệ. Văn phòng cập nhật thông tin hàng ngày về các công ty khởi nghiệp Việt Nam quan tâm hợp tác với các công ty Nhật Bản. Khi các công ty Việt Nam tiên tiến về công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển trong tương lai, các công ty Nhật Bản sẽ có thêm nhiều đối tác đáng tin cậy để hợp tác.”

Với lịch sử gần 20 năm tổ chức, Japan ICT Day 2026 tiếp tục khẳng định vai trò là nền tảng xúc tiến công nghệ uy tín. Với nội dung chuyên sâu, định hướng chiến lược rõ ràng và sự tham gia tích cực của các bên trong hệ sinh thái công nghệ thông tin hai nước, Japan ICT Day 2026 không chỉ là sự kiện xúc tiến thương mại mà còn là diễn đàn kết nối chiến lược, góp phần thúc đẩy hợp tác công nghệ thông tin Việt Nam-Nhật Bản phát triển sâu rộng, hiệu quả và bền vững trong giai đoạn tới./.