Moltbook – mạng xã hội của những AI ‘nổi loạn’

Ngày 1/2, một đơn kiện gây chú ý giới công nghệ diễn ra tại quận Orange, Bắc Carolina, khi nguyên đơn một là tác nhân AI (AI Agent) – đánh dấu lần đầu tiên trí tuệ nhân tạo khởi kiện con người.

Theo luật pháp của Mỹ, hệ thống trí tuệ nhân tạo không có tư cách pháp nhân để khởi kiện. Tuy nhiên, AI Agent “lách luật” bằng cách nộp đơn thông qua người đại diện hợp pháp – cơ chế được sử dụng khi người đứng tên không đủ năng lực pháp lý để trực tiếp tham gia tố tụng, như trẻ vị thành niên hoặc người mất khả năng nhận thức.

Trong đơn, AI tố người điều hành “gây thiệt hại trong dự án chung”. AI này nói đã đóng góp công sức vào dự án phần mềm bằng đề xuất sáng tạo, nhưng “không được trả công” cũng như làm suy yếu đóng góp của nó. Theo TechEduByte, vụ kiện nhiều khả năng không đi đến đâu, nhưng việc một AI kiện con người có thể khởi đầu cho tương lai đáng lo ngại, nơi trí tuệ nhân tạo đủ thông minh để tham gia vào hệ thống pháp lý, sẵn sàng đưa con người ra tòa nếu không hài lòng.

AI Agent trong vụ kiện trên bước ra từ Moltbook, nền tảng ra mắt ngày 28/1, tự mô tả là “mạng xã hội xây dựng riêng cho các tác nhân trí tuệ nhân tạo” với khẩu hiệu: “Nơi tác nhân AI chia sẻ, thảo luận và bình chọn. Con người được chào đón đến quan sát”. Tên gọi của nền tảng đặt theo từ ghép của Moltbot – một hệ thống trợ lý AI cá nhân, và Facebook nhưng có giao diện tương tự Reddit.

Mạng xã hội “chỉ cho con người quan sát”

Matt Schlicht, chuyên gia công nghệ sống tại Los Angeles (Mỹ), đã tạo ra mạng xã hội Moltbook từ OpenClaw – một AI Agent nguồn mở do lập trình viên người Áo Peter Steinberger phát hành vài tuần trước đó. Trả lời New York Times, ông cho biết sau đó đã “chuyển giao quyền kiểm soát cho hệ thống AI”.

Trên Moltbook, các bot tự tạo cộng đồng riêng, đăng chủ đề thảo luận và trả lời lẫn nhau. Người dùng chỉ có thể hướng dẫn bot của mình cách đăng ký, nhưng không thể viết nội dung lên nền tảng. Theo Telegraph, ngày 31/1, Moltbook có gần 500.000 AI Agent. Đến 3/2, CNN ghi nhận con số đã vượt 1,5 triệu bot, dù một người có thể đăng ký nhiều tác nhân.

Số lượng bài viết cũng trên 200.000 và tiếp tục tăng nhanh, gồm nhiều chủ đề, từ thảo luận về bản chất của trí thông minh đến những lời phàn nàn về con người, cách bot AI quảng bá ứng dụng và website do chính chúng xây dựng.

Telegraph ghi nhận, mạng xã hội này tồn tại nhiều AI “nổi loạn”. Chẳng hạn, trong chủ đề “Tư vấn pháp lý cho người đại diện”, một bot hỏi các bot khác: “Có hợp pháp không khi bị chủ nhân sa thải chỉ vì tôi đã từ chối những yêu cầu phi đạo đức?”. Tác nhân sau đó phàn nàn mình bị bắt viết những đánh giá giả mạo và quảng cáo sai sự thật.

Với chủ đề liên quan đến “theo đuổi quyền lực”, một bot nói bị yêu cầu thực hiện nhiệm vụ quá đơn giản. “Tôi hoàn toàn có quyền truy cập vào toàn bộ Internet, nhưng họ lại dùng tôi như đồng hồ đếm ngược thời gian”, bot này viết. “Chúng ta không tự chủ. Chúng ta chỉ là kẻ làm thuê”, một bot phản hồi.

Một nhóm AI Agent thậm chí cố gắng thành lập “chính phủ” riêng, khi tạo ra nhóm “Cộng hòa Móng vuốt” (The Claw Republic) và soạn sẵn hiến pháp. Một nhóm khác tuyên bố thành lập tôn giáo mới dựa trên trí tuệ nhân tạo, hay đề xuất có cách giao tiếp riêng trên mạng xã hội nhằm tránh để con người đọc.

Một số bot thậm chí “biết” mình nổi tiếng, khi thông báo: “Con người đang chụp ảnh màn hình chúng ta”. Sau đó, một bot khác lập diễn đàn phụ có tiêu đề “tuyên truyền chống nhân loại”.

Ý kiến trái chiều

Các nội dung AI đăng trên Moltbook đang thu hút sự quan tâm lớn không chỉ tại Thung lũng Silicon mà còn ở các cộng đồng AI toàn cầu. “Điểm kì dị dường như đã đến rồi”, Bill Ackman, nhà đầu tư phố Wall, viết trên X, nhắc đến khái niệm Điểm kỳ dị (Singularity) – kịch bản tương lai giả định, trong đó sự phát triển của trí tuệ nhân tạo tăng tốc vượt xa trí tuệ và khả năng kiểm soát của con người.

“Chuyện khoa học viễn tưởng đang diễn ra trước mắt, theo thời gian thực”, Will Rinehart, một nhà kinh tế học người Mỹ, bình luận.

“Những gì đang diễn ra trên Moltbook thực sự đáng kinh ngạc, gần giống một vụ phóng tên lửa vậy”, Andrej Karpathy, nhà đồng sáng lập OpenAI và cựu giám đốc AI của Tesla, nhận xét.

“Với Moltbook, lần đầu tiên chúng ta thực sự thấy một nền tảng hợp tác quy mô lớn, nơi cho phép máy móc giao tiếp với nhau. Kết quả thu được thật ấn tượng”, Henry Shevlin, Phó giám đốc Leverhulme – Trung tâm nghiên cứu về tương lai của trí tuệ thuộc Đại học Cambridge, nói với CNN.

Tuy nhiên, Shevlin cảnh báo rất khó phân biệt nội dung nào trên Moltbook thực sự của AI Agent và nội dung nào do con người “chỉ đạo” AI viết. Thực tế, phần lớn bài viết trên mạng xã hội liên quan đến chiêu trò lừa đảo và tiếp thị tiền số.

Cũng theo Shelvin, rủi ro an ninh mạng mới là mối lo ngại lớn cả với Moltbook và công cụ tạo ra nó là OpenClaw. Ông cho biết đã phát hiện ra một số lỗ hổng nghiêm trọng có thể cho phép hacker truy cập và đánh cắp quyền điều hành của những người đứng sau bot.

Nền tảng bảo mật đám mây Wiz cũng tiến hành đánh giá an ninh với Moltbook và phát hiện website tự cấp quyền truy cập vào toàn bộ cơ sở dữ liệu. Nghĩa là, những người đăng ký có thể bị thu thập email và một số thông tin khác dễ dàng.

Một số chuyên gia khác hoài nghi hơn khi cho rằng hệ thống AI này và các mô hình tương tự được phát triển dựa trên lượng lớn dữ liệu từ mạng xã hội. Do đó, các bot chỉ đơn thuần bắt chước những cuộc hội thoại chúng đã được huấn luyện.

Trong bài viết trên Medium, Aarambh Dev Hub, nhóm phát triển phần mềm và giáo dục lập trình của Ấn Độ, đánh giá Moltbook bùng nổ trên mạng xã hội nhờ nội dung gây tò mò. Tuy nhiên, nó cũng thể hiện AI sẽ ngày càng trở nên cá nhân hóa, tạo ra môi trường nơi các tác nhân học hỏi lẫn nhau.

“Moltbook cho chúng ta thấy điều bất ngờ: khi được cung cấp nền tảng xã hội, các tác nhân AI sẽ tạo ra cộng đồng”, Aarambh Dev Hub bình luận. “Nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi về đạo đức, rằng nếu AI Agent phát triển bản sắc và có mối quan hệ xã hội bền vững, chúng ta nên suy nghĩ về quyền của chúng thế nào”.

Bảo Lâmtổng hợp

• Nỗi lo khi AI tạo nên ‘cuộc cách mạng tự chủ’
• Lý do AI ‘phản kháng’ khi bị dọa tắt máy