Chia sẻ hình ảnh với AI có thể vô tình tiết lộ dữ liệu sinh trắc học cho bên thứ ba – Cùng khám phá và bảo vệ thông tin cá nhân của bạn!

Nhằm góp phần lan tỏa thông điệp sử dụng Internet an toàn, ngày 29/1, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an và hỗ trợ truyền thông của Tạp chí An ninh mạng Việt Nam và VCCorp, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phối hợp cùng TikTok Việt Nam tổ chức tọa đàm với chủ đề “Vui Tết an toàn – không lo Deepfake” – sự kiện trong khuôn khổ chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025”.

Báo cáo nghiên cứu, khảo sát an ninh mạng năm 2025 khu vực người dùng cá nhân do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia thực hiện cho thấy, số nạn nhân của lừa đảo trực tuyến trong năm 2025 đã giảm rõ rệt so với năm 2024.

Cụ thể, cứ khoảng 555 người thì có 1 người là nạn nhân lừa đảo, tương đương 0,18%, trong khi năm 2024 là 0,45%. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh nỗ lực chung của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức xã hội nghề nghiệp và báo chí trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng.

Tuy nhiên, theo ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, đáng lưu ý các hình thức lừa đảo không mất đi, mà đang chuyển sang những phương thức tinh vi hơn, trong đó nổi bật là việc lợi dụng công nghệ deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói và danh tính, gây khó khăn lớn cho người dùng trong việc nhận diện thật – giả.

Trước thực tiễn đó, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia đã đưa ra một số cảnh báo quan trọng đối với người dùng khi tham gia giao dịch, mua sắm và tương tác trên không gian mạng, đặc biệt trong dịp cao điểm Tết Nguyên đán.

Thứ nhất, hình ảnh, giọng nói và video không còn là căn cứ đủ tin cậy để xác thực danh tính. Người dùng cần đặc biệt thận trọng với các yêu cầu chuyển tiền, xác nhận giao dịch hoặc cung cấp thông tin cá nhân được đưa ra thông qua cuộc gọi, tin nhắn hoặc video, kể cả khi các yêu cầu này mang danh nghĩa người quen, lãnh đạo, tổ chức hoặc nền tảng quen thuộc.

Thứ hai, deepfake thường đi kèm với kịch bản tạo áp lực thời gian, nhằm buộc người dùng đưa ra quyết định nhanh chóng và bỏ qua các bước kiểm chứng cần thiết. Việc dừng lại để xác minh thông tin qua nhiều kênh chính thống, hoặc liên hệ trực tiếp với đơn vị liên quan, là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro.

Thứ ba, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi deepfake chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được nuôi dưỡng bằng dữ liệu thật. Việc chia sẻ tùy tiện hình ảnh, giọng nói và thông tin cá nhân trên mạng xã hội hoặc các nền tảng không rõ nguồn gốc có thể vô tình tạo điều kiện cho các hành vi giả mạo tinh vi.

Thứ tư, mọi giao dịch tài chính cần được thực hiện thông qua kênh chính thức của nền tảng và đơn vị thanh toán. Người dùng cần hạn chế tối đa việc chuyển tiền theo hướng dẫn riêng lẻ, ngoài hệ thống, hoặc thông qua các liên kết không rõ nguồn gốc; đồng thời chủ động dừng giao dịch và liên hệ với ngân hàng, nền tảng hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Những cảnh báo này cho thấy, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, an toàn không gian mạng phụ thuộc ngày càng lớn vào kỹ năng nhận diện, thói quen kiểm chứng và ý thức tự bảo vệ của mỗi người dùng.

Việc nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng nhận diện và xây dựng các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát deepfake được nhấn mạnh là yêu cầu cấp thiết trong bảo vệ an toàn thông tin và an ninh số hiện nay.

Chỉ riêng quý 1/2025, tổng thiệt hại toàn cầu do lừa đảo deepfake lên tới 200 triệu USD, với tần suất tấn công cứ 5 phút xảy ra một vụ.

“Có thể nói, chúng ta đang đối mặt với những hình thức tấn công tinh vi vượt xa khả năng nhận biết thông thường”, ông Hiển nói. 

Bên cạnh những phân tích, cảnh báo ở góc độ kỹ thuật, tọa đàm còn tiếp cận vấn đề từ khía cạnh tâm lý – xã hội, làm rõ lý do vì sao con người dễ “sập bẫy” lừa đảo deepfake, nhất là trong những thời điểm cảm xúc chi phối mạnh như dịp cuối năm.

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia Viện Tâm lý  Việt – Pháp, “sống trong một thế giới quá tải về mặt thông tin dễ tạo thành những “điểm mù nhận thức” khiến những người trẻ trở thành mục tiêu lừa đảo trên mạng.

Chưa kể, trào lưu cung cấp ảnh bản thân cho AI tiềm ẩn rủi ro thông tin sinh trắc cũng có thể đang được cung cấp miễn phí cho một bên thứ ba. 

“Tâm lý bầy đàn, tin tưởng mù quáng vào những bằng chứng giả trên mạng xã hội. Thiếu tư duy phản biện, thiếu tư duy tài chính số, ưu tiên tốc độ hơn kiểm chứng và nhu cầu được công nhận, được chú ý khiến người trẻ dễ sa vào bẫy của các chiêu trò lừa đảo!”, ông Nam nhấn mạnh.