Khơi nguồn cảm hứng: Đẩy mạnh triển khai danh mục và sản phẩm công nghệ chiến lược

Sáng 20/4, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì họp về tình hình triển khai danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Xác định các bài toán lớn gắn với công nghệ chiến lược

Việc xây dựng, triển khai danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược nhằm thực hiện yêu cầu của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời cụ thể hóa Luật Công nghệ cao sửa đổi, làm căn cứ xây dựng và thực hiện các chương trình nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, xây dựng các cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước đối với tổ chức, doanh nghiệp tham gia phát triển công nghệ chiến lược.

Theo báo cáo, quan điểm, định hướng lớn là xác định rõ mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược gắn với chiến lược phát triển đất nước.

Việc xác định công nghệ chiến lược của Việt Nam cần dựa trên 3 yếu tố cơ bản: nhu cầu phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; lợi thế, tiềm năng của các ngành công nghiệp trong nước; khả năng hình thành chuỗi giá trị và thị trường cho sản phẩm công nghệ.

Định hướng tiếp cận Danh mục công nghệ chiến lược theo 2 nhóm: Nhóm các công nghệ chiến lược đã có thị trường, có tác động lớn và trực tiếp (như nông-lâm-thủy sản, công nghiệp chế biến, dệt may, da giày, xây dựng, thép, năng lượng).

Nhóm các công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới, công nghệ nền tảng cho tương lai, công nghệ bảo đảm tự chủ trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng (như: công nghệ lượng tử, công nghệ tên lửa, lò phản ứng hạt nhân nhỏ, công nghệ phục vụ phát triển kinh tế độ cao không gian tầm thấp, vệ tinh nhỏ, UAV).

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ đã khẩn trương phối hợp với các bộ trong xây dựng danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược.

Danh mục bao phủ nhiều lĩnh vực quan trọng như công nghệ số, y-sinh học, vật liệu mới, năng lượng và tự động hóa. Đây là căn cứ khoa học và pháp lý để các cơ quan nhà nước thống nhất trong việc ưu tiên nguồn lực đầu tư, nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược.

Bên cạnh đó, một số bộ, ngành, đơn vị đã chủ động xác định các bài toán lớn gắn với nhu cầu thực tiễn, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản lý và hiệu quả sản xuất trong nhiều lĩnh vực kinh tế-xã hội.

Theo báo cáo, một số kết quả nổi bật là phát triển hệ thống trợ lý ảo chuyên ngành, xây dựng bản đồ số vùng nguyên liệu và triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản dựa trên công nghệ chuỗi khối (Blockchain).

Về năng lực làm chủ công nghệ, hệ thống giáo dục đại học và các viện nghiên cứu đã bước đầu hình thành một số trung tâm nghiên cứu hạt nhân trong các lĩnh vực trọng điểm như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và năng lượng mới.

Tỷ lệ nội địa hóa trong một số sản phẩm công nghệ chiến lược bước đầu đạt kết quả tích cực; trong đó, lĩnh vực công nghiệp chế tạo đạt khoảng 50% đối với robot công nghiệp và gần 80% đối với các hệ thống thị giác máy và trí tuệ nhân tạo.

Một số doanh nghiệp trong nước đã bước đầu làm chủ các công nghệ lõi quan trọng và phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, từng bước khẳng định năng lực tự chủ công nghệ và hình thành nền tảng cho phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao trong nước.

Đơn cử, nghiên cứu và phát triển một số công nghệ nền tảng trong lĩnh vực lượng tử; tỷ lệ nội địa hóa trên 50% trong lĩnh vực AI Camera và giám sát thông minh; Viettel đã làm chủ khoảng 85% công nghệ lõi trong mạng 5G; nghiên cứu, phát triển và triển khai các hệ thống robot tự hành phục vụ logistics và sản xuất công nghiệp; làm chủ khoảng 70% công nghệ lõi về thiết bị bay không người lái (UAV); từng bước làm chủ công nghệ lõi về xử lý ngôn ngữ tự nhiên, hạ tầng số.

Khẩn trương rà soát danh mục công nghệ và sản phẩm chiến lược

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn phát triển mới, là động lực cho tăng trưởng kinh tế-xã hội.

Thời gian qua, các bộ, ngành đã tích cực triển khai việc rà soát để đề xuất sửa đổi danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025. Hoạt động này nhằm thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tại phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược của Thường trực Ban Chỉ đạo.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc rà soát, sửa đổi danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược phải được triển khai với trách nhiệm cao, với mục tiêu là “phải triển khai được ngay” sau khi được phê duyệt.

Việc rà soát, điều chỉnh danh mục công nghệ chiến lược phải lưu ý về lợi thế và tiềm năng của các ngành công nghệ này so với các nước khác; khả năng hình thành chuỗi giá trị và thị trường; tập trung nguồn lực cho một số lĩnh vực thật sự trọng điểm, kiên quyết khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí.

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành khẩn trương rà soát, điều chỉnh, bổ sung và đăng ký danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược để tổng hợp, báo cáo, trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo quan tâm triển khai các nhiệm vụ được giao về công nghệ chiến lược; trong đó chú trọng về công tác đảm bảo, phát triển nguồn nhân lực; rà soát ngay các cơ chế về tài chính.

Bộ Công Thương nghiên cứu các nội dung liên quan đến các công nghệ, sản phẩm chiến lược trong quá trình sửa đổi Luật Công nghiệp trọng điểm trong thời gian tới.

Phó Thủ tướng yêu cầu trong tháng 4/2026 thành lập Tổ công tác liên ngành; các bộ, ngành trình danh mục và ban hành danh mục công nghệ chiến lược. Sau đó, các bộ phải triển khai ngay nhiệm vụ và đề xuất kinh phí./.