Tại sao tầng lớp giàu Mỹ ngày càng phồn thịnh hơn?

Vì sao người giàu Mỹ ngày càng giàu hơn?

Nền kinh tế Mỹ từ lâu đã bị chia tách thành hai phần. Theo dữ liệu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), năm 1989, nhóm 10% hộ gia đình giàu nhất nắm giữ khoảng 32% tổng tài sản của toàn nền kinh tế. Đến năm 2025, con số này đã tăng vọt lên 68%.

Nguồn: Getty Images

Hiện tượng này thường được gọi là “nền kinh tế hình chữ K” – khi nhóm giàu tiếp tục gia tăng tài sản nhanh chóng, trong khi phần còn lại tụt lại phía sau, ít nhất là về tương quan tài sản.

Khoảng cách đó đã nới rộng đáng kể trong những năm gần đây, đặc biệt là trong ba năm kể từ khi xảy ra cuộc khủng hoảng lạm phát.

Tuy nhiên, sự phân hóa này không chỉ đến từ thu nhập, mà còn phụ thuộc vào việc người dân sở hữu những loại tài sản nào và cách họ sử dụng tiền.

Người giàu ngày càng giàu hơn

Đỉnh trên của chữ “K” đang tăng nhanh hơn

Dù vậy, một điểm tích cực là tài sản của người Mỹ ở mọi nhóm thu nhập đều tăng trong ba năm qua. Tuy nhiên, tốc độ gia tăng tài sản của nhóm giàu vẫn vượt xa so với tầng lớp trung lưu và thu nhập thấp, khiến khoảng cách tiếp tục bị kéo giãn.

Trong ba năm qua, tài sản ròng của nhóm 1% giàu nhất tại Mỹ đã tăng khoảng 30%, trong khi nhóm 40% trung lưu chỉ tăng chưa tới 10%.

Sự khác biệt này chủ yếu đến từ ba yếu tố: nhà ở, cổ phiếu và lạm phát.

Nhà ở và cổ phiếu làm giàu cho người giàu

Nhóm 20% người giàu nhất hiện nắm giữ hơn một nửa tổng giá trị nhà ở tại Mỹ – loại tài sản đã tăng giá mạnh trong những năm gần đây. Ngược lại, lãi suất thế chấp tăng cao khiến nhiều người thu nhập thấp gần như không còn khả năng tiếp cận nhà ở, với nhóm 20% thu nhập thấp nhất chỉ sở hữu khoảng 3% tổng giá trị bất động sản.

Người Mỹ giàu có sở hữu phần lớn các khoản vay thế chấp và cổ phiếu

Nhóm 20% người có thu nhập cao nhất sở hữu hơn 3/4 lượng cổ phiếu và hơn một nửa các khoản vay thế chấp nhà ở tại Mỹ.

Khoảng cách này tiếp tục bị nới rộng sau đại dịch. Khi lãi suất thế chấp xuống mức thấp kỷ lục, nhiều chủ nhà đã tái cấp vốn và rút ra khoảng 430 tỷ USD giá trị vốn chủ sở hữu, qua đó cải thiện đáng kể vị thế tài chính.

Trên thị trường tài chính, sự chênh lệch còn rõ rệt hơn. Hơn 75% tổng tài sản tài chính của người Mỹ, bao gồm cổ phiếu, thuộc về nhóm 20% giàu nhất, trong đó riêng nhóm 1% nắm giữ hơn một phần tư.

Trong ba năm qua, chỉ số S&P 500 tăng tới 86.2%, trong khi tiền mặt chỉ mang lại mức sinh lời trung bình dưới 1% mỗi năm. Điều này càng khiến khoảng cách tài sản giữa các nhóm thu nhập bị kéo giãn.

Lạm phát đánh mạnh vào người thu nhập thấp

Tác động của lạm phát không đồng đều giữa các nhóm thu nhập tại Mỹ.

Các mặt hàng thiết yếu như nhà ở và thực phẩm – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong chi tiêu của người thu nhập thấp – đã tăng giá nhanh hơn so với các loại hàng hóa và dịch vụ mà nhóm thu nhập cao thường sử dụng.

Người Mỹ trải nghiệm lạm phát ở các mức độ khác nhau tùy theo mức thu nhập

Theo Fed chi nhánh Minneapolis, trong giai đoạn 2005-2023, giá tiêu dùng thực tế đối với nhóm 20% thu nhập thấp nhất tăng 57%, trong khi mức tăng ở nhóm 20% thu nhập cao nhất chỉ là 46%.

Áp lực chi phí khiến những người có thu nhập dưới 40,000 USD/năm bắt đầu cắt giảm chi tiêu từ đầu năm 2023 và chỉ mới ổn định trở lại từ tháng 09/2024. Trong ba năm qua, chi tiêu thực tế của nhóm này gần như đi ngang, chỉ tăng 1.3% sau khi điều chỉnh theo lạm phát.

Ngược lại, các hộ gia đình có thu nhập từ 125,000 USD/năm trở lên lại tăng chi tiêu tới 7.6%. Nhu cầu mạnh từ nhóm này tiếp tục góp phần giữ mặt bằng giá ở mức cao.

Kết quả là khoảng cách tài sản tiếp tục bị nới rộng. Nhóm thu nhập cao không chỉ sở hữu nhiều tài sản hơn mà còn có nhiều cơ hội gia tăng tài sản, nhờ khả năng tiếp cận thị trường nhà ở và chứng khoán, đồng thời ít bị ảnh hưởng bởi lạm phát hơn so với nhóm thu nhập thấp.

Vương Đông