Ủy ban châu Âu lên tiếng mạnh mẽ về TikTok và tuân thủ Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số

Ủy ban châu Âu (EC) ngày 6/2 đã công bố kết luận sơ bộ cho rằng nền tảng chia sẻ video TikTok đã vi phạm Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) khi triển khai các thiết kế mang tính gây nghiện, có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe thể chất và tinh thần của người dùng, đặc biệt là trẻ em, thanh thiếu niên và các nhóm dễ bị tổn thương.

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, kết quả điều tra ban đầu của Ủy ban châu Âu xác định một loạt tính năng cốt lõi của TikTok – gồm cuộn vô hạn, tự động phát video, gửi thông báo liên tục và hệ thống đề xuất nội dung cá nhân hóa cao – được thiết kế nhằm kéo dài tối đa thời gian người dùng ở lại trên nền tảng.

Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu cho rằng TikTok chưa đánh giá đầy đủ các rủi ro phát sinh từ những cơ chế này, cũng như chưa áp dụng các biện pháp giảm thiểu tương xứng theo yêu cầu của DSA.

Ủy ban châu Âu phân tích rằng việc liên tục “thưởng” cho người dùng bằng nội dung mới khiến hành vi lướt TikTok trở nên gần như tự động, đưa não bộ vào trạng thái “lái tự động” và làm suy giảm khả năng tự kiểm soát.

Các nghiên cứu khoa học được Ủy ban châu Âu viện dẫn cho thấy mô hình này có thể dẫn tới hành vi sử dụng mang tính cưỡng chế, ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng tập trung và sức khỏe tâm lý, đặc biệt ở người dùng trẻ tuổi.

Đáng chú ý, Ủy ban châu Âu cho rằng TikTok chưa quan tâm đúng mức tới các chỉ số phản ánh việc sử dụng quá độ, như thời gian trẻ vị thành niên truy cập ứng dụng vào ban đêm hoặc tần suất mở ứng dụng lặp lại trong thời gian ngắn.

Việc thiếu các biện pháp giám sát và can thiệp hiệu quả đối với những dấu hiệu này cho thấy nền tảng chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đánh giá và quản lý rủi ro theo quy định của DSA.

Ủy ban châu Âu cũng bày tỏ nghi ngại về hiệu quả thực tế của các công cụ bảo vệ người dùng mà TikTok đang triển khai. Các tính năng quản lý thời gian sử dụng bị đánh giá là dễ bị vô hiệu hóa, không tạo ra “điểm dừng” đủ mạnh, trong khi công cụ kiểm soát của phụ huynh lại bị cho là phức tạp, khó áp dụng rộng rãi.

Theo Ủy ban châu Âu, những hạn chế này cho thấy TikTok cần thực hiện các điều chỉnh mang tính căn bản ở cấp độ thiết kế, thay vì chỉ bổ sung các biện pháp mang tính hình thức.

Từ các đánh giá trên, Ủy ban châu Âu yêu cầu TikTok xem xét điều chỉnh cách thức vận hành dịch vụ, bao gồm hạn chế hoặc điều tiết tính năng cuộn vô hạn, thiết lập các khoảng nghỉ có hiệu quả thực chất – đặc biệt trong khung giờ ban đêm – và cải tổ hệ thống đề xuất nội dung nhằm giảm mức độ gây nghiện.

Hiện kết luận của Ủy ban châu Âu mới ở giai đoạn sơ bộ và chưa phải phán quyết cuối cùng. Theo quy trình, TikTok sẽ được tiếp cận hồ sơ điều tra và có quyền gửi phản hồi bằng văn bản để tự bào chữa.

Tuy nhiên, nếu các quan điểm của Ủy ban châu Âu được giữ nguyên trong quyết định cuối cùng, nền tảng này có thể bị xác định là không tuân thủ DSA và đối mặt với mức phạt lên tới 6% tổng doanh thu toàn cầu hằng năm.

Phát biểu về vụ việc, Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu phụ trách chủ quyền công nghệ, an ninh và dân chủ Henna Virkkunen nhấn mạnh rằng tình trạng nghiện mạng xã hội có thể để lại những hệ lụy lâu dài đối với sự phát triển não bộ của trẻ em và thanh thiếu niên.

Bà khẳng định Ủy ban châu Âu sẽ kiên quyết thực thi DSA nhằm bảo vệ công dân, đặc biệt là trẻ em, trên không gian mạng.

Cuộc điều tra đối với TikTok là một phần trong quy trình pháp lý chính thức được Ủy ban châu Âu khởi động từ tháng 2/2024, đồng thời xem xét các vấn đề khác như “hiệu ứng hang thỏ”, rủi ro khai báo sai độ tuổi và nghĩa vụ bảo vệ quyền riêng tư của trẻ em.

Kết luận cuối cùng được dự báo sẽ có tác động đáng kể tới cách các nền tảng công nghệ lớn thiết kế và vận hành dịch vụ tại Liên minh châu Âu trong thời gian tới./.